Odbiór robót budowlanych potwierdza wykonanie prac opisanych w umowie o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a wykonawcą. Dokonanie odbioru daje możliwość dla wykonawcy do ubiegania się o swoje wynagrodzenie. Z drugiej strony wskazuje też na niewykonanie prac wcale lub też nienależycie. Odbiór robót może mieć różne formy w radca prawny z wieloletnim doświadczeniem w stosowaniu Prawa zamówień publicznych. aneks aneks do umowy aneksowanie umowy. Czy można zawrzeć aneks do umowy o udzielenie zamówienia z datą teraźniejszą, ale uwzględnić w nim zmiany obowiązujące na przykład od 1 kwietnia br.? Na temat braku znaczenia aneksu dla oceny ważności umowy Sąd Okręgowy w Warszawie wypowiedział się także w wyroku do sprawy o sygn. akt XXV C 1626/17. Sąd uznał, że aneks nie usuwa przyczyny uznania umowy za nieważną i nie zmienia niedozwolonego charakteru postanowień odnoszących się do mechanizmu indeksacji. dotychczasowego brzmienia umowy zobowiązania, o ile nie zostały uregulowane w sposób odmienny niniejszym aneksem: § 1 . Przedmiot umowy i postanowienie ogólne . 1. Przedmiotem umowy jest dostarczenie przez Dostawcę energii cieplnej na potrzeby Odbiorcy do budynków stanowiących dom jednorodzinny oraz budynek gospodarczy położonych na Aneks do umowy pozwala na wprowadzenie zmian w dotychczas obowiązującej umowie. Prawidłowo sporządzony aneks musi być zgodny z formalnymi wymaganiami określonymi w umowie. Aneks do umowy to dodatkowy dokument modyfikujący treść podstawowego stosunku prawnego łączącego strony. W myśl art. 77 ust. 1 kodeksu cywilnego: „uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga A więc: ANEKS nr 1 DO UMOWY NAJMU NR 17/2008 Z DNIA 14 LIPCA 2008 r. zawarty w dniu 5 stycznia 2011 r. w Krakowie pomiędzy: Czesławem Kowalskim, zam. w Wieliczce przy ul. N0GgoK. Umowa o pracę czasami wymaga zaktualizowania. Najszybszym i najprostszym sposobem dodania do niej nowych elementów jest stworzenie specjalnego suplementu. Aneks do umowy stosuje się także w przypadku zmiany warunków pracy albo wysokości płacy. Jak wiadomo, wszystkie warunki wykonywania danej pracy zawiera odpowiednia umowa. Po podpisaniu dokumentu przez obie strony wchodzi ona w życie i obowiązuje zarówno pracownika, jak i pracodawcę. Co istotne, wszelkie zmiany w zakresie pracy i płacy też muszą zostać zatwierdzone w taki sposób. A to oznacza, że aneks staje się ważny dopiero w momencie wyrażenia obopólnej zgody. Mimo że nazwy są inne, tak naprawdę aneks, to dokładnie to samo, co porozumienie zmieniające. Dwie różne nazwy tego samego dokumentu używane są zamiennie. Tworząc rozszerzenie konkretnej umowy, można więc posłużyć się zarówno pierwszą, jak i drugą nomenklaturą. Aneks, a czas trwania umowy — czy ma znaczenie? To oczywiste, że różni ludzie zatrudniani są na podstawie odmiennych umów. W Polsce funkcjonują między innymi umowy o pracę na czas nieokreślony i określony. W zakresie aneksowania nie ma to jednak żadnego znaczenia. O ile pracownik wyrazi na to zgodę, za pomocą dokumentu można zmienić w zasadzie wszystkie warunki pracy i płacy. Co w takim razie powinien zawierać odpowiednio sporządzony aneks i kiedy najczęściej się go stosuje? W jakich sytuacjach sporządza się aneks do umowy? Odpowiedni aneks staje się konieczny w kilku sytuacjach. W praktyce okazuje się jednak, że najczęściej są to okoliczności związane ze zmianą: wynagrodzenia na wyższestanowiskamiejsca wykonywania danej pracy wymiaru etatu. Co istotne, aneks i podpisanie go przez obie strony jest konieczny także wtedy, gdy warunki pracownicze zmieniły się na korzystniejsze dla pracownika. To oznacza, że podpisu wymaga także podwyżka. Pracodawca nie może zakładać, że skoro warunki pracy zmieniają się na lepsze, fakt ten nie wymaga odpowiedniej dokumentacji. Aneks do umowy o pracę powinien być wystawiony także wtedy, gdy podwyżka wynika ze zmiany przepisów o wynagrodzeniu minimalnym. Zwykle zmienia się ono w sposób cykliczny, więc o suplemencie należy pamiętać za każdym razem, gdy w życie wchodzą nowe rozporządzenia. Co powinien zawierać poprawnie skonstruowany aneks? Każdy dokument tego rodzaju musi zawierać datę i miejsce zawarcia umowy. Pismo musi wskazywać, której umowy aneks dotyczy. Kluczowy okazuje się też właściwy tytuł i opis warunków, które ulegają zmianie. Określenie stron umowy to kolejny element pisma, o którym pracodawca musi pamiętać. Tak samo, jak data, od której aneks ma zacząć obowiązywać i informacja o pozostałych, niezmienionych warunkach zatrudnienia. Wszystko to nie będzie jednak ważne bez podpisów pracownika i pracodawcy. To one zdają się być zatem najważniejsze, bo przypieczętowują wprowadzane zmiany. Jeśli w aneksie nie zaznaczono inaczej, wchodzi on w życie z chwilą złożenia podpisów. Przedłużenie umowy na czas określony, a aneks Zdarzało się już, że nieuczciwy pracodawca chciał w nieskończoność stosować aneks do umowy na czas określony, aby jak najdłużej zatrzymać pracownika na konkretnych warunkach. Podkreślić jednak należy to, że był to zabieg niezgodny z prawem. Przełożony może zawrzeć wyłącznie trzy takie kontrakty. W związku z powyższym uznano więc, że trzeci tego rodzaju aneks powoduje przekształcenie umowy na czas określony w umowę na czas nieokreślony. Pracownik automatycznie przechodzi dzięki poprawkom na kolejny etap swojego zatrudnienia, o wiele stabilniejszy i trudniejszy do zerwania. Podstawowym dokumentem regulującym kwestie wynagrodzenia pracownika jest umowa o pracę. Panuje powszechne przekonanie, że nie można zmienić jej warunków na niekorzyść pracownika, czyli np. zmniejszyć mu wynagrodzenia czy też nie wypłacać dodatku funkcyjnego bez wprowadzenia procedury wypowiedzenia zmieniającego. Nasuwa się pytanie, czy podwyżka bez aneksu do umowy podpisanego przez pracownika jest zgodna z przepisami. Przeczytaj nasz artykuł i poznaj odpowiedź na to zmienić warunki umowy o pracę?Zasadniczo istnieją dwie formy zmiany warunków zawartych w umowie o pracę, takich jak wynagrodzenie, dodatki do niego, wymiar etatu czy stanowisko:porozumienie zmieniającewypowiedzenie praktyce stosuje się także aneks do umowy o pracę, który często występuje w sytuacjach podwyżki wynagrodzenia, jednak Kodeks pracy nigdzie nie wymienia takiego sposobu zmiany warunków. Czy zatem przyznana podwyżka bez aneksu będzie ważna? Jakie procedury jeszcze można zastosować? Czy podwyżka bez aneksu do umowy jest zgodna z przepisami? Kiedy trzeba stosować wypowiedzenie zmieniające lub porozumienie zmieniające?W celu zmiany wynagrodzenia na wyższe najczęstszą i najprostszą formą jest aneks do umowy o pracę. Podwyżka bez aneksu jest rzadka. Wprowadza się nim nowe, korzystniejsze dla pracownika warunki pracy lub płacy oraz datę, od której obowiązują, a pracownik musi go tylko nie wszyscy pracodawcy wiedzą, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 21 października 2003 roku powinno się stosować w celu zmiany warunków umowy o pracę jedynie wypowiedzenie zmieniające lub porozumienie zmieniające, gdyż jak stwierdził SN: przepis art. 42 § 1–3 przewidujące obowiązek pracodawcy wypowiedzenia wynikających z umowy warunków płacy, nie określa czy obowiązek ten istnieje w każdej sytuacji, czy też tylko w razie zamierzonej zmiany wynagrodzenia na niekorzyść pracownika. Oznacza to, że nie ma prawnych podstaw do zaniechania stosowania jednego z dwóch trybów normalnie określających sposób zmiany umowy o pracę – porozumienia zmieniającego lub wypowiedzenia zmieniające jest stosowane wtedy, gdy obie strony zgadzają się ze zmianami wprowadzanymi w umowie o pracę. Wchodzi ono w życie wskutek zgodnego oświadczenia obu stron, które potwierdzają oni swoim podpisem. Nie jest ono uregulowane wprost w Kodeksie pracy, lecz podstawą jego stosowania jest w drodze odesłania art. 331 ważne, porozumienie zmieniające można wręczyć w każdym momencie – nie jest wymagana konsultacja ze związkiem zawodowym. Może także dotyczyć każdego aspektu umowy o pracę, np. długości wypowiedzenia czy rodzaju umowy, podczas gdy wypowiedzenie zmieniające musi być konsultowane ze związkami zawodowymi i może dotyczyć tylko warunków płacy i pracy. Porozumienie zmieniające można podpisać z pracownikiem pod ochroną, np. w okresie przedemerytalnym wynoszącym 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, co przy wypowiedzeniu zmieniającym jest niemożliwe. Jakie przepisy regulują wypowiedzenie zmieniające? Czy jest ono zawsze konieczne? Czy podwyżka bez aneksu jest zgodna z przepisami?Do wypowiedzenia zmieniającego stosuje się przepisy takie jak do wypowiadania umów o pracę:musi być wskazany rzeczywisty powód;trzeba jego wręczenie poprzedzić konsultacją związkową – co prawda odmowa zgody przez związek nie jest wiążąca, o ile nie dotyczy pracowników szczególnie chronionych, ale zajmuje kilka dni, co może spowodować, że pracownik, któremu pracodawca chciałby zmienić warunki umowy w drodze wypowiedzenia zmieniającego, pójdzie na zwolnienie lekarskie;brak możliwości wręczenia, jeżeli pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim, urlopie wypoczynkowym, opiekuńczym itp.;pracodawca podaje okres wypowiedzenia, taki jaki przysługuje pracownikowi – jeżeli nie wniesie on sprzeciwu do połowy okresu wypowiedzenia, oznacza to, że akceptuje warunki. Jeżeli pracownik złoży sprzeciw, to po upływie okresu wypowiedzenia przestaje pracownika powinna być wyrażona na piśmie. Podwyżka bez aneksu do umowy może być uznana za nieprzepisową. Dlatego najczęściej stosowaną praktyką jest złożenie podpisu pod porozumieniem czy aneksem, chociaż spotyka się też tzw. zgodę dorozumianą, która może polegać na tym, że np. jeżeli pracownik przyjmie wynagrodzenie z podwyżką i nie wniesie zastrzeżeń, to można uznać, że wyraził na nie zgodę dorozumianą. Wówczas podwyżka bez aneksu może być ważna. Jednak kontrole PIP wskazują, że zgoda pracownika musi być zawsze pisemna i dlatego należy zawsze zadbać, aby taki dokument został jednak przez niego Piotr został przywrócony do pracy. W dniu, w którym się w niej stawił, powinien podpisać porozumienie zmieniające do umowy, tak jak wszyscy pracownicy, w którym wyraziłby zgodę na podwyżkę, jaką by otrzymał, gdyby zamiast zwolnienia z pracy pracował. Pracodawca w pierwszym dniu nie miał jeszcze gotowego dokumentu, ale poinformował pracownika, że taką podwyżkę otrzyma, czemu ten się nie sprzeciwił. Porozumienie zmieniające miał otrzymać w dniu następnym. Niestety pracownik poszedł następnego dnia na zwolnienie lekarskie, na którym znajduje się już od kilku miesięcy. Podczas kontroli PIP inspektor w wystąpieniu nakazał, że podwyżka bez aneksu nie jest ważna, gdyż nie można jednostronnie zmieniać umowy o pracę, nawet na korzyść pisemnego potwierdzenia przez pracownika nowych warunków umowy o pracę wynika wprost z art. 29 par. 4 kp. Każda zmiana warunków umowy o pracę wymaga formy pisemnej. Podwyżka bez aneksu do umowy o pracę jest zatem niezgodna z pracownik przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, urlopie macierzyńskim lub innym, aneks zmieniający wynagrodzenie lub porozumienie zmieniające należy wysłać do niego pocztą. Dopiero kiedy pracodawca otrzyma zwrotnie podpisany aneks lub porozumienie zmieniające może dokonać podwyższenia wynagrodzenia pracownika. Powinno to być dokonane najwcześniej z datą, z jaką pracownik podpisał dokument i jeżeli od podwyżki upłynęło już kilka miesięcy, trzeba wówczas wypłacić wyrównanie. Może przecież się zdarzyć, choć na pewno jest to rzadkością, że pracownik nie wyrazi zgody na podwyżkę. Dotyczy to np. osób pobierających zasiłki z pomocy społecznej, gdzie decyduje dochód pracownika. W tej sytuacji podwyżka wynagrodzenia np. o 100 zł, może spowodować, że straci on prawo do zasiłków wynoszących o wiele więcej i taka osoba może po prostu nie chcieć żadnych zmian w swojej umowie o pracę. Takie sytuacje zdarzają się rzadko, ale można się ich spodziewać, dlatego niedopuszczalne jest zmienianie, nawet na korzyść, warunków umowy o pracę bez wyraźnej zgody pracownika. Podwyżka bez aneksu nie jest zatem dobrym rozwiązaniem. Roboty dodatkowe to powód częstych konfliktów między stronami umowy o roboty budowlane. Dochodzi do nich zazwyczaj z powodu nieprecyzyjnie sformułowanych klauzul w kontrakcie. Zamawiający z reguły uzurpują sobie prawo domagania się realizacji robót dodatkowych, zaś wykonawcy próbują ograniczać zakres robót lub wskazują na literalne brzmienie umowy, która tego rodzaju robót wyraźnie nie przewiduje. Kwestia robót dodatkowych nie jest regulowana przez przepisy - poza prawem zamówień publicznych - a zatem zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksu cywilnego, absolutnym wyznacznikiem zakresu i charakteru robót winna być treść umowy. Z reguły jednak typowa wersja umowy o roboty budowlane nie zawiera szczegółowej egzemplifikacji wszystkich robót. Konieczne jest zatem, aby postanowienia umowne dotyczące robót budowlanych zostały sformułowane na tyle precyzyjnie, by nie stwarzać jakichkolwiek wątpliwości co do ich zakresu oraz trybu realizacji. Aneks do umowy Roboty dodatkowe są często mylnie określane jako roboty, które nie zostały szczegółowo wyspecyfikowane w dokumentacji umownej i przedumownej (przetargowej), są zawarte w konkretnych pozycjach oferty lub kosztorysu, mimo że nie zostały wprost nazwane, i które nie mogły zostać niedostrzeżone przez wykonawcę działającego z zachowaniem należytej staranności. Roboty te nie powinny jednak być określane jako roboty dodatkowe, gdyż nie są dodatkiem, lecz jedynie robotami niewyspecyfikowanymi szczegółowo w umowie. Roboty te zawsze wykonywane są w ramach przedmiotu umowy, bez dodatkowego wynagrodzenia. Natomiast mianem robót dodatkowych winny być określane roboty nieobjęte umową, których konieczność wykonania ujawniła się w trakcie realizacji umowy wskutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia. Ich wykonanie jest niezbędne do prawidłowej realizacji umowy oraz (lub) użytkowania przedmiotu umowy zgodnie z przeznaczeniem. Mogą być one następstwem wymogów technologicznych, terenowych, klimatycznych bądź też zmian w prawie. W praktyce spotykamy przypadki nałożenia w umowie na wykonawcę obowiązku wykonania robót dodatkowych w oparciu jedynie o pisemne polecenie zamawiającego. Jest to jednak dyskusyjne z prawnego punktu widzenia i niezwykle ryzykowne, głównie dla wykonawcy. Podstawą realizacji robót winien być aneks do umowy, precyzujący istotne postanowienia w tej części. Ustalanie wynagrodzenia Wynagrodzenie za roboty dodatkowe, w przypadku umowy przewidującej wynagrodzenie kosztorysowe, winno być określone aneksem. Istniejący kosztorys umowy, stanowiący - w oparciu o obmiar - podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia, nie może być brany pod uwagę, gdyż nie zawiera pozycji, które składają się na roboty dodatkowe. Niewykluczone jest jednak zamieszczenie wśród postanowień umownych formuły zobowiązującej wykonawcę do wykonania robót dodatkowych, które ewentualnie ujawnią się w trakcie realizacji umowy w ramach dotychczasowego wynagrodzenia. Natomiast w przypadku umowy przewidującej wynagrodzenie ryczałtowe pomocna może okazać się treść art. 632 par. kodeksu cywilnego, dotyczącego umowy o dzieło, oddającego istotę wynagrodzenia ryczałtowego. Stanowi on, że wykonawca nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w trakcie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiarów oraz kosztów prac. W razie wprowadzenia w umowie o roboty budowlane zapisów analogicznych jak w postanowieniach regulujących umowę o dzieło, określenie w umowie obowiązku wykonania robót dodatkowych w ramach wynagrodzenia umownego pozostaje w zgodności z podstawową funkcją wynagrodzenia ryczałtowego oraz zasadniczą jego cechą, jaką jest niezmienność. Nie ma jednak prawnych przeciwwskazań, aby i w tym przypadku przewidzieć odrębne wynagrodzenie za roboty dodatkowe, podobnie nie ma zakazu nałożenia na wykonawcę obowiązku robót dodatkowych w ramach przyznanego wynagrodzenia kosztorysowego. Wymagalność robót Niezbędnym warunkiem powstania obowiązku wykonania robót dodatkowych jest ich funkcja polegająca na zapewnieniu możliwości prawidłowego wykonania umowy lub użytkowania przedmiotu umowy zgodnie z jego przeznaczeniem. Eliminacja tego zastrzeżenia sprawia, iż zamawiający mógłby polecić wykonawcy wykonanie wszelkich możliwych robót, całkowicie oderwanych od przedmiotu umowy. Jednak tak szerokie określenie uprawnień zamawiającego byłoby kolizją z podstawowymi regułami kodeksu cywilnego, jako zapis umowny godzący w zasadę swobody umów i zasadę trwałości umowy. Wprowadzony do umowy element warunkujący użytkowanie przedmiotu umowy zgodnie z jego przeznaczeniem - z jednej strony powstrzymuje zamawiającego przed próbą nakłaniania wykonawcy do wykonywania robót niezwiązanych z przedmiotem umowy, a z drugiej strony obliguje wykonawcę do wykonania robót (z uwagi na ich nieprzypadkowy charakter) - w sposób oczywisty związanych z umową. Kolejnym warunkiem realizacji robót dodatkowych winna być niemożność ich przewidzenia na etapie zawierania umowy podstawowej, co dyscyplinuje zamawiającego, redukując roboty dodatkowe do niezbędnego minimum. Od robót dodatkowych należy odróżnić: n roboty uzupełniające - są nimi roboty polegające na powtórzeniu tego samego rodzaju robót, jakie zostały przewidziane w przedmiocie umowy, których konieczność wykonania ujawniła się w trakcie realizacji umowy wskutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia. Ich wykonanie jest niezbędne do prawidłowej realizacji umowy oraz/lub użytkowania przedmiotu umowy zgodnie z celem, jaki można odczytać z umowy. W pozostałym zakresie do robót tych odnoszą się w większości uwagi sformułowane powyżej wobec robót dodatkowych, n roboty zamienne - są to roboty, które zastępują roboty przewidziane w umowie. Ponieważ w ich efekcie następuje usunięcie z zakresu umowy robót zastąpionych, zarówno zakres, jak i wszelkie inne wymogi robót zamiennych, w tym termin i wynagrodzenie zawsze wymagają aneksu. Zamówienia publiczne Należy zauważyć, iż w identyczny sposób - jak opisany wyżej - sformułowano cechy robót dodatkowych i uzupełniających w ustawie - Prawo zamówień publicznych z 19 stycznia 2004 r. Jest to jedyna regulacja prawna tej problematyki. Ustawa ta przewiduje powierzenie dotychczasowemu wykonawcy realizacji takich robót w ramach zamówienia publicznego wyłącznie po przeprowadzeniu odrębnego postępowania - z wolnej ręki lub w trybie negocjacji z jednym wykonawcą. PRZYKŁAD KLAUZULE UMOWNE - ROBOTY DODATKOWE, UZUPEŁNIAJĄCE ORAZ ZAMIENNE • Zamawiający ma prawo polecić wykonawcy wykonanie robót dodatkowych, nieprzewidzianych w umowie, a także wykonanie robót zamiennych i uzupełniających. • Robotami dodatkowymi są roboty nieobjęte umową, warunkujące prawidłowe wykonanie umowy lub użytkowanie przedmiotu umowy zgodnie z jego przeznaczeniem, których wykonanie stało się niezbędne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia. Robotami zamiennymi są roboty nieprzewidziane w umowie, zastępujące roboty wymienione w umowie, których wykonanie stało się w trakcie realizacji umowy niezbędne dla jej prawidłowej realizacji lub dla użytkowania przedmiotu umowy zgodnie z przeznaczeniem. • Robotami uzupełniającymi są roboty polegające na powtórzeniu określonego rodzaju robót przewidzianych w umowie, których wykonanie stało się w trakcie realizacji umowy niezbędne dla prawidłowej jej realizacji lub dla użytkowania przedmiotu umowy zgodnie z przeznaczeniem. • Określenie robót wymienionych w pkt 1-3 następuje na podstawie pisemnego polecenia skierowanego do wykonawcy przez zamawiającego. W oparciu o powyższe polecenie strony winny zawrzeć stosowny aneks do umowy. • W przypadku gdy Strony nie uzgodnią warunków aneksu, o którym mowa w ust. 4, zamawiający będzie miał prawo powierzyć wykonanie robót dodatkowych osobie trzeciej bądź wykonać je samodzielnie, a wykonawca w niezbędnym zakresie skoordynuje z nimi roboty przez siebie realizowane. LESZEK MOKOSA główny specjalista ds. prawnohandlowych w Mostostal Warszawa PODSTAWA PRAWNA • Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny ( nr 16, poz. 93 ze zm.). • Art. 67 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych ( z 2007 r. nr 223, poz. 1655 ze zm.). Grupa Kęty zaakceptowała przedstawione przez bank PKO BP warunki zmiany umowy kredytu i podpisała aneks do umowy - podała spółka w komunikacie. Na mocy aneksu kwota kredytu zostanie podwyższona o 220 mln zł do kwoty 400 mln zł, a okres wykorzystania i spłaty kredytu wydłuży się do lipca 2024 r.(PAP Biznes), #KTYdoa/ ana/Zobacz także: Grupa Kęty SA - notowania, wyniki finansowe, dywidendy, wskaźniki, akcjonariatBądź na bieżąco z aktualnościami w Strefie Inwestorów i obserwuj nas na Facebook Ostatnie wiadomości W praktyce obrotu dość często pojawia się pytanie o dopuszczalność, zgodność z prawem, a tym samym ważność aneksowania z mocą wsteczną umów handlowych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami. Artykuł przedstawia kilka typów występujących w obrocie gospodarczym aneksów do umów, które poddane zostaną ocenie pod kątem dopuszczalności nadania im przez strony mocy obwiązywania wstecz (a więc w określonym czasie sprzed spisania aneksu). Problematyka aneksowania umów z mocą wsteczną nie jest w literaturze prawniczej szeroko poruszana. Nie jest także przedmiotem znacznej liczby orzeczeń Sądu Najwyższego1 Tymczasem w praktyce dość często pojawia się pytanie o dopuszczalność, zgodność z prawem, a tym samym ważność aneksowania z mocą wsteczną umów handlowych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami. Niestety, na tak postawione pytanie natury ogólnej trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Choć zasadniczo należy zgodzić się z tezą o dopuszczalności tego typu zgodnych oświadczeń woli stron stosunku prawnego, ocena dopuszczalności zawarcia każdego aneksu z mocą wsteczną wymaga pełnego odniesienia do konkretnego stanu faktycznego. W udzieleniu odpowiedzi na powyższe pytanie - w stosunku do określonej sytuacji - niezbędne będzie odwołanie się do ogólnych zasad kodeksu cywilnego dotyczącego swobody umów (art. 3531 formy czynności prawnych (art. 73-81 czy też wykładni woli stron (art. 65 § 2 a także przepisów szczególnych regulujących dany typ umowy. Nie wydaje się także, aby każde aneksowanie umowy z mocą wsteczną było równoznaczne ze zmianą łączącego strony stosunku umownego. Nie każdy bowiem aneks (rozumiany jako pisemne porozumienie zmieniające treść dokumentu, na którym wcześniej spisano poszczególne postanowienia umowy) musi od razu stanowić właściwą umowę zmieniającą. Strony mogą jedynie w ten sposób (zawierając aneks) potwierdzić na piśmie określone postanowienia łączącej je umowy, które już wcześniej poczyniły w innej formie (ustnie, w korespondencji elektronicznej, itp.), albo też sprecyzować na piśmie sposób wykładni postanowień łączącej ich umowy. Polecamy: Nowe technologie w pracy księgowych Aneks jako rzeczywista zmiana umowy z mocą wsteczną Zawarcie aneksu do umowy w praktyce rzeczywiście najczęściej będzie oznaczało zawarcie przez strony umowy zmieniającej, a więc takiej umowy, na mocy której w sferze łączącego już strony stosunku umownego nastąpi zmiana jakiegokolwiek obowiązku, bądź też ustanowienie nowego obowiązku zamiast - czy obok - już istniejących2. W takim przypadku granice dopuszczalności zmiany umowy należy utożsamić z ogólnymi granicami swobody umów, wyznaczonymi treścią art. 3531 Na tym gruncie niewątpliwie dopuszczalna jest zmiana łączącego strony stosunku umownego, na skutek zgodnego oświadczenia woli obu stron. Należy więc uznać, że w granicach swobody umów mieści się również swoboda zmiany danej umowy z mocą wsteczną. W związku z powyższym, zmiana danej umowy - także z mocą wsteczną - będzie dopuszczalna o tyle, o ile zmiana taka nie będzie sprzeczna z ustawą (tj. przepisami prawa powszechnie obowiązującego), właściwością (naturą) łączącego strony stosunku, ani też zasadami współżycia społecznego. W przypadku oceny dopuszczalności aneksowania umowy z mocą wsteczną przez pryzmat braku sprzeczności z przepisami prawa (ustawą) należy uznać taki zabieg za dopuszczalny, jeżeli przepisy regulujące dany stosunek prawny (głównie będą to przepisy kodeksu cywilnego, ale także mogą być to przepisy ustaw szczególnych) nie zakazują dokonywania określonej zmiany umowy z mocą wsteczną. Na gruncie poszczególnych regulacji trudno doszukać się jednak tak sformułowanych przepisów (a więc przepisów, które wprost zakazywałyby dokonywania zmiany określonej umowy z mocą wsteczną). W dużej liczbie przypadków przepisy prawa będą się odnosić głównie do dopuszczalności określonego ukształtowania łączącego strony stosunku, niezależnie od momentu, od którego takie ukształtowanie miałoby wywołać skutek (tj. niezależnie od tego, czy określona zmiana umowy miałaby nastąpić ze skutkiem wstecznym, czy też miałaby obowiązywać jedynie na przyszłość). Przykład W zawartym 1 lipca aneksie do umowy najmu lokalu użytkowego strony postanowiły zmienić umowę w ten sposób, że od 1 stycznia tego samego roku (a więc na pół roku przed zawarciem aneksu) termin przedawnienia roszczeń wynajmującego względem najemcy z tytułu zapłaty umówionego czynszu miałby wynosić jeden rok. Taką zmianę umowy należałoby uznać za nieważną z mocy prawa (art. 58 § 1 nie z tego powodu, że miałaby ona obowiązywać z mocą wsteczną, ale dlatego, że wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisu art. 119 strony skróciłyby przez czynność prawną ustawowe terminy przedawnienia. W przypadku umowy najmu tylko niektóre (wskazane w art. 677 roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy przedawniają się z upływem roku liczonego od dnia zwrotu rzeczy (dotyczy to roszczeń o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy). Roszczenie o zapłatę czynszu przedawnia się na zasadach ogólnych, a więc z upływem terminu trzyletniego (art. 118 W niektórych jednak sytuacjach, sprzeczność z ustawą danej zmiany umowy może wynikać właśnie z zamiaru dokonania tej zmiany z mocą wsteczną. Szerokie zastosowanie w tym zakresie może znaleźć przepis art. 387 § 1 zgodnie z którym umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna, czy też przepisy traktujące o nieważności niemożliwego do dochowania warunku zawieszającego bądź terminu (art. 94 i art. 116 W przypadku zmiany umowy niemożliwość określonego świadczenia (warunku bądź terminu) należałoby oceniać na moment zawierania aneksu. Chcąc zmienić umowę z mocą wsteczną, strony muszą więc uważać na to, aby zmienione postanowienia umowy nie wprowadzały obowiązku takiego świadczenia (albo też nie zastrzegły takiego warunku lub terminu), które, np. ze względu na upływ czasu, nie byłoby już możliwe do spełnienia. W szczególności może to dotyczyć zmiany terminu wykonania zobowiązania na uniemożliwiający rzeczywiste dochowanie tego terminu bądź wprowadzenia określonych postanowień na wypadek niedochowania terminu, który już upłynął. Niemożliwość może wynikać także z innych okoliczności faktycznych sprawy. Przykład W umowie sprzedaży strony wyznaczyły termin do 30 sierpnia na spełnienie świadczenia przez obie strony. W praktyce jednak sprzedawca wydał kupującemu rzecz już 30 czerwca. W związku z wcześniejszym wydaniem rzeczy, na wniosek sprzedawcy, w połowie lipca strony zawarły aneks do umowy, zakreślający obu stronom termin spełnienia świadczenia do 30 czerwca. Kupujący zapłacił cenę niezwłocznie po zawarciu aneksu do umowy. O ile spełnienie świadczenia sprzedawcy należałoby uznać za możliwe do wykonania w terminie zakreślonym w aneksie do umowy (spełnił on swoje świadczenie 30 czerwca), o tyle świadczenie kupującego na moment zawierania aneksu (tj. w połowie lipca) nie było już możliwe do wykonania w tym terminie. Taką zmianę umowy należałoby uznać za nieważną (np. sprzedawca nie mógłby dochodzić od kupującego odsetek za opóźnienie w zapłacie ceny). Przykład W aneksie do umowy sprzedaży strony zawarły postanowienie dotyczące zastrzeżenia na rzecz kupującego kary umownej na wypadek niedochowania przez sprzedawcę umówionego terminu wydania rzeczy. Aneks do umowy został zawarty już po upływie tego terminu. Taką zmianę umowy należałoby uznać za nieważną z mocy prawa (art. 58 § 1 z tego powodu, że na moment zastrzeżenia kary umownej, z oczywistych powodów (upływ terminu), niemożliwe było już dochowanie przez sprzedawcę określonego w umowie terminu wydania rzeczy. Kupujący nie mógłby dochodzić od sprzedawcy kary umownej wynikającej z aneksu. Analizując kolejny czynnik limitujący swobodę umów, należy zauważyć, że niektórym zmianom umów można zarzucić sprzeczność z właściwością (naturą) danej umowy, właśnie ze względu na zamiar wstecznego ich obowiązywania. W powyższym zakresie na uwagę zasługują orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące niedopuszczalności rozwiązywania z mocą wsteczną umów o charakterze ciągłym. Sąd Najwyższy uznał za sprzeczne z naturą zobowiązania trwałe, zarówno rozwiązanie z mocą wsteczną za zgodą obu stron - jak i wypowiedzenie z mocą wsteczną przez jedną ze stron - umowy o charakterze ciągłym (tj. niepolegającej na jednorazowym spełnieniu danego świadczenia, ale ciągłym lub periodycznym jego spełnianiu), a więc takiej umowy, która właśnie mogłaby zostać zmieniona w trakcie jej Powyższe może dotyczyć większości typów umów handlowych (w tym nienazwanych), jak najem, dzierżawa, leasing, świadczenie usług, roboty budowlane, czy też franchising. Przykład Strony zawarły na okres 10 lat umowę dzierżawy nieruchomości rolnej składającej się z działki nr 10/1. W wyniku podziału geodezyjnego w miejsce działki nr 10/1 powstała działka nr 10/2 i działka nr 10/3. Nowo powstała działka nr 10/3 została przez wydzierżawiającego wystawiona na sprzedaż. Już po zawarciu umowy sprzedaży nowo wydzielonej działki, strony umowy dzierżawy zawarły aneks do tej umowy zawierający postanowienie o wyłączeniu z gruntów dzierżawionych działki nr 10/3 z mocą wsteczną, tj. datą sprzed zawarcia umowy sprzedaży działki. Aneks do umowy dzierżawy wyłączający z mocą wsteczną spod reżimu tej umowy część wydzierżawianej nieruchomości rolnej należałoby uznać za nieważny, jako sprzeciwiający się naturze stosunku dzierżawy. Świadczeń wydzierżawiającego, polegających na udostępnieniu rzeczy do używania i pobierania pożytków, nie można uznać za niebyłe. Cel mającej działać z mocą wsteczną umowy rozwiązującej nie może być osiągnięty. Biorąc pod uwagę orzecznictwo Sądu Najwyższego, należy jednak przyjąć, że w granicach swobody umów mieści się możliwość zmiany także umowy już skonsumowanej (bądź w części skonsumowanej), jeśli zgodne oświadczenie woli stron nie wypacza sensu (celu) wcześniejszego funkcjonowania danej umowy w obrocie. Zmiana taka może bowiem dotyczyć wzajemnych praw i obowiązków o charakterze zupełnie pobocznym do istoty spełnionych już przez strony świadczeń, niemniej z różnych względów ważnych dla obu stron transakcji (przykładowo, na potrzeby wykonywania innych umów będących w toku). Zmiana taka mogłaby również dotyczyć pewnych postanowień obowiązujących jeszcze przez jakiś czas od spełnienia świadczeń głównych (np. udzielone gwarancje, zachowane kaucje, itp.). W granicach swobody umów wydaje się również dopuszczalna zmiana umowy o charakterze ciągłym z mocą wsteczną, także w zakresie zmiany kształtu (wielkości, wartości) świadczeń już spełnionych, jeśli np. zmiana taka miałaby być kompensowana w dalszym okresie trwania umowy (określone korekty w zakresie wzajemnych rozliczeń stron determinowane, przykładowo, względami księgowymi lub podatkowymi). Więcej informacji znajdziesz w serwisie MOJA FIRMA

jednostronny aneks do umowy